Rác thải vẫn chất đống trong khu dân cư dịp cận Tết

Những "núi rác" trong đô thị

Những ngày cận Tết Nguyên đán, Hà Nội khoác lên mình diện mạo mới. Các trục đường trung tâm được trang hoàng đón Tết, được quét dọn thường xuyên. Cây xanh được cắt tỉa gọn gàng, rác thải được thu gom đúng giờ, tạo cảm giác trật tự và ngăn nắp…

Nhưng chỉ cần rời khỏi khu vực lõi đô thị vài cây số, bức tranh vệ sinh môi trường lập tức đổi màu. Ở những khu dân cư ít được chú ý hơn, rác thải sinh hoạt, rác xây dựng và rác cồng kềnh vẫn tồn tại ngang nhiên, bất chấp biển cấm và quy định xử phạt đã được đưa ra rõ ràng.

Bãi rác này là nơi thường xuyên xảy ra tình trạng đốt rác dù xung quanh là khu dân cư đông đúc, trường học. Ảnh: Hoàng Hiền.

Khu vực Phường Định Công là một trong những ví dụ điển hình. Tại một số điểm ven bờ sông Tô Lịch, bãi đất trống và khu vực giáp đường lớn, rác thải chất thành đống kéo dài nhiều tháng. Điều đáng nói là ngay giữa những đống rác ấy, biển “Cấm đổ rác” được dựng cao, chữ đỏ nổi bật, ghi rõ mức phạt và căn cứ xử lý. Thế nhưng, biển cấm dường như chỉ mang tính hình thức. Rác vẫn tiếp tục được tập kết ngày một nhiều hơn.

Không chỉ là rác sinh hoạt thông thường, tại đây xuất hiện đủ loại phế thải: bao tải xây dựng, mảnh vỡ bê tông, bàn ghế cũ, ghế sofa, đệm mút đã rách nát… Những vật dụng cồng kềnh bị vứt bỏ không theo bất kỳ quy trình nào, chiếm trọn không gian ven đường, gây mất mỹ quan nghiêm trọng. Lâu dần, rác chất chồng lên nhau, tạo thành những “núi rác” cao gần quá đầu người, án ngữ ngay sát lối đi lại của người dân.

Tình trạng này diễn ra trên đường Vườn Ươm - khu vực tập trung đông dân cư và trường học. Một bãi đất trống tại đây đã bị biến thành điểm tập kết rác thải trái phép từ lâu. Ban đầu chỉ là vài túi rác sinh hoạt, nhưng theo thời gian, nơi này trở thành “điểm đổ chung” cho đủ loại rác. Dù đã có những đợt dọn dẹp, nhưng do khu đất không được rào quây, không có biện pháp ngăn chặn tái vi phạm, rác lại nhanh chóng quay trở lại, thậm chí nhiều hơn trước.

Đường Vườn Ươm - khu vực tập trung đông dân cư và nhiều trường học - là nơi tập kết rác khổng lồ và thường xuyên diễn ra tình trạng đốt rác . Ảnh: Hoàng Hiền.

Điều đáng lo ngại hơn cả là việc người dân thường xuyên đốt rác tại đây. Khói rác bốc lên mù mịt, mùi khét nồng lan rộng, bao trùm cả khu dân cư. Có thời điểm, khói đen phủ kín đoạn đường, khiến việc di chuyển trở nên khó khăn, tầm nhìn bị hạn chế. Khi được hỏi lý do đốt rác, một số người dân thẳng thắn cho biết, rác tồn đọng nhiều ngày không được thu gom, gây mùi hôi thối, nên họ buộc phải tự xử lý.

Khi rác không được xử lý kịp thời, người dân lựa chọn cách “tự giải quyết” bằng biện pháp nhanh nhất: đốt. Hệ quả là ô nhiễm không khí cục bộ, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Đáng nói, khu vực thường xảy ra tình trạng đốt rác này lại là tuyến đường đi học hằng ngày của nhiều học sinh. Trẻ em phải đi qua những đống rác cao ngất, hít thở không khí ám mùi khói rác, đối mặt với nguy cơ về hô hấp và tai nạn giao thông. Trong bối cảnh chất lượng không khí đô thị vốn đã chịu nhiều áp lực, việc phát sinh thêm các nguồn ô nhiễm nhỏ lẻ nhưng kéo dài như đốt rác dân sinh càng khiến môi trường sống trở nên ngột ngạt.

Bãi rác này là nơi thường xuyên xảy ra tình trạng đốt rác dù xung quanh là khu dân cư đông đúc, trường học. Ảnh: Hoàng Hiền.

“Vùng trũng” của quản lý đô thị

Ở đây, vấn đề không chỉ nằm ở ý thức của người dân. Việc rác thải tồn tại dai dẳng cho thấy khoảng trống trong công tác quản lý và thực thi. Biển cấm có, quy định có, nhưng thiếu giám sát thường xuyên và chế tài đủ mạnh để răn đe. Khi vi phạm không bị xử lý triệt để, hành vi đổ rác trái phép dần trở thành “chuyện thường”, lặp đi lặp lại.

Bãi rác lộ thiên xuất hiện ở khu vực trước cửa đền Mẫu đầm Sen tại phường Định Công. Ảnh: Hoàng Hiền.

So với khu vực trung tâm, nơi công tác vệ sinh môi trường được tổ chức chặt chẽ, có sự kiểm tra liên tục, thì các khu dân cư ngoại vi rõ ràng đang bị đặt ở “vùng trũng” của quản lý đô thị. Sự chênh lệch này không chỉ tạo ra bất bình đẳng về môi trường sống mà còn làm suy giảm hiệu quả chung của các nỗ lực chỉnh trang đô thị dịp cuối năm. Một thành phố không thể được coi là sạch nếu chỉ sạch ở những nơi dễ nhìn thấy.

Thực tế cho thấy việc xử lý rác thải không thể chỉ dừng ở khâu thu gom. Với những khu đất trống, điểm nóng về rác, cần có giải pháp căn cơ hơn: rào quây, lắp camera giám sát, bố trí điểm tập kết hợp pháp, đồng thời tăng cường tuyên truyền gắn với xử phạt nghiêm minh. Quan trọng hơn, lịch thu gom cần được thực hiện ổn định, đặc biệt với rác cồng kềnh, để người dân không rơi vào tình trạng “muốn bỏ cũng không biết bỏ ở đâu”.

Dù có biển cấm với căn cứ và mức xử phạt rõ ràng nhưng rác vẫn liên tục xuất hiện. Ảnh: Hoàng Hiền.

Câu chuyện rác thải ở phường Định Công cho thấy một nghịch lý quen thuộc: khi quản lý chưa theo kịp thực tế, người dân sẽ tự tìm cách thích nghi, dù cách đó gây hại cho môi trường và cộng đồng. Việc đốt rác xuất phát từ nhu cầu xử lý trước mắt, nhưng để lại hệ lụy lâu dài cho không khí, sức khỏe và chất lượng sống đô thị.

Cận Tết là thời điểm thành phố muốn thể hiện hình ảnh văn minh, sạch đẹp. Nhưng để hình ảnh đó thực sự bền vững, cần nhìn thẳng vào những “điểm mù” như các khu dân cư ngoại vi, nơi rác thải vẫn đang âm thầm tích tụ. Chỉ khi nào công tác vệ sinh môi trường được thực hiện đồng đều, từ trung tâm đến ngõ nhỏ, từ phố lớn đến bãi đất trống, thì nỗ lực làm sạch đô thị mới thực sự trọn vẹn - không chỉ để đón Tết, mà còn cho cả cuộc sống thường ngày của người dân.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/rac-thai-van-chat-dong-trong-khu-dan-cu-dip-can-tet-d796699.html